Polikistik over sendromu

Polikistik over sendromu ya da PCOS (PKOS), santral sinir sistemi, hipofiz bezi, yumurtalıklar, böbrek üstü bezi ve diğer dokular arasındaki etkileşimlerin bozulmasına bağlı olarak üreme çağındaki kadınlarda en sık ortaya çıkan endokrin bozukluktur.

Polikistik over neden olur?

Polikistik over sendromu, nedeni henüz belirlenemeyen bir hastalıktır. Hemen hemen her kadının karşılaşma ihtimali vardır. “Polikistik over sendromu” uzun süre yumurtlama olmaması sonucu meydana gelir. Bir kadının adet düzenini, hamilelik şansını, hormonlarını, kalbini, kan damarlarını ve dış görünümünü etkiler.

Hastalığın başlangıcı genellikle ergenlik çağındadır. Bunun nedeni ise ergenlik çağında aktifleşmeye başlayan hormonal sistemin hatalı çalışmasıdır. Normal kadınların yüzde 25 kadarında polikistik overin tipik ultrason bulguları görülür. Doğum kontrol hapı kullanan kadınların yüzde 14’ünde de bu ultrason bulgusu izlenmiştir.

Polikistik over sendromu, östrojen ve progesteron gibi yumurtaların serbestliğini sağlayan hormonların üretilmesinde değişikliklere neden olur. Aynı zamanda androjeni de etkiler. Giderek artan kilo sorunu, hastalığın daha sık görülmesine yol açmaktadır. Çünkü kilo, hücrelerde insülin direncini başlatır, insülin daha fazla salgılandığı için yumurtalıklarda IGF reseptörlerine bağlanarak yumurtlama ve buna bağlı düzgün hormonal durumu bozar. PCOS’un genetik olabileceği konusundaki görüşler bulgular çoğunluktadır.

Aynı ailedeki kadınlarda (anne, kız kardeş) daha sık görülür. Ana problem yumurtalıklarda gereğinden fazla salgılanan androjendir (erkeklik hormonu). Bu durum sağlıklı yumurta gelişimini ve yumurtlamayı bozar. Artmış insülin androjen fazlalığına da neden olur. Fazla androjen akne, tüylenme, kilo artışı ve yumurtlama problemlerine yol açar.

Polikistik over belirtileri

En yaygın belirtileri yumurtlamamaya bağlı kısırlık (infertilite), seyrek ve düzensiz adet kanamaları, hirşutizm (yüz, göğüs, karın, sırt, parmaklarda aşırı tüylenme), yumurtalık kistleri, akne, yağlı cilt, saçta kepeklenme, özellikle karın bölgesinde yağlanma ve obezite, saçta erkek tarzı kelleşme ve saç tellerinde incelme, boyun, kol, göğüs veya uylukta koyu renkli, kalınlaşmış deri bölgeleri, pelvik ağrı ve depresyondur.

Polikistik over nasıl anlaşılır?

Hastalığın teşhisinde hasta hikayesi önemlidir. Hastanın tipik şikayetleri bile tanı koymakta yeterli olabilir. Fizik muayenede erkek tipi tüylenme artışı (kıllanma) izlenir. Ultrasonda yumurtalıkta hastalığa özgü 2-9 milimetre arası çaplarda bir çok sayıda kist ile yumurtlamanın olmaması (anovulasyon) izlenir.

Ayrıca yumurtalıkların hacmi de normale göre artmıştır, yani yumurtalıklar normalden daha iri görünümdedir. Hastanın vücut kitle indeksine ve karın bölgesinin yağlanma oranlarına da bakılır. En önemli testlerden birisi de kan testleridir. Kan testleri sayesinde hastanın östrojen, testosteron gibi hormon seviyeleri incelenir.

Polikistik over tedavisi

Tedavide en önemli adım yaşam tarzı değişikliğidir. Fazla kilo varsa, kilo verilmesi gerekir. Bazı vakalarda, kistlerin cerrahi yöntemle alınması gerekir. Ayrıca ameliyat, kısırlığı tedavi etmek için de iyi bir seçenek olabilir. PCOS’da sadece ihtiyaca yönelik tedavi yapılabilmektedir.

Tedavinin amacı hastanın yaşına, şikayetlerine, çocuk isteyip istemediğine göre değişir. Uzun vadeli koruma sağlayarak diyabet ve kalp hastalıklarının oluşumunu engellemek amaçlanır. Diyet ve egzersizle kilo kontrolü sağlanır.

Hamilelik istemeyen kadınlarda adet düzenleyici, erkeklik hormonlarını azaltıcı, sivilce azaltıcı etkileri nedeniyle doğum kontrol hapları tercih edilir. Diyabet ilaçları da kan şekerini düzenleyip erkeklik hormonunu azaltarak tedaviye katkıda bulunur.

Gebelik arzusu var ise infertilite için gerekli diğer incelemeler yapıldıktan sonra tek sebep yumurtlama bozukluğu ise yumurtlamayı artırıcı ilaçlar tedavide yer alır. İlaçlardan sonra tedavi olarak son aşama tüp bebek uygulamasıdır.

Laparoskopik bir cerrahi girişim olan “ovarian drilling” ile yumurtalık yüzeylerinde delikler açılarak yumurtlama şansı artırılabilir. Cerrahi uygulama medikal tedaviye cevap vermeyen kadınlarda iyi bir seçenektir.

Ancak yapışıklıklara neden olarak başka bir infertilite sebebinin eklenmesine yol açabilir. Tüylenme içinse yine çeşitli ilaç tedavileri önerilebilir.

Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Dahiliye, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Please enter your name here