Menenjit Nedir? Menenjit Belirtileri ve Tedavi Yolları

0
4

Menenjit, kafatası içinde beyni saran bağdoku yapısının iltihaplanmasıdır. Akut bakteriyel menenjit, erken evrede tedavi edilmediğinde işitme kaybıyla başlayan daha sonra beyin hasarı ve ölümle sonuçlanabilen ciddi bir hastalıktır. Hastalığa yakalananların yüzde 95’i 5 yaş altı çocuklardır.  

Menenjit Belirtileri Nelerdir?

Meninks, kısaca beyni, omuriliği saran bağdoku yapısındaki kılıflara denir. Beynin sağlıklı çalışmasında da görevi olan bu ince yapılı zar, beyin ve omuriliği çeşitli mikroorganizmalardan da (bakteri, virüs, parazit) korur. Bu mikroorganizmalar kan yoluyla ya da beyin dokularının içinde bulunan sıvı üzerinden (beyin omurilik sıvısı – BOS) meninks’e ulaşırsa zar iltihaplanır ve menenjit hastalığı ortaya çıkar. Kafatası kırıkları, diş apsesi problemleri ya da kulak iltihaplanması gibi birçok rahatsızlığa sebep olan bu mikroorganizmalar kan yoluyla yayılım göstererek akut bakteriyel menenjite sebep olabilir. Akut bakteriyel menenjit, en sık rastlanan menenjit tipidir. Bunu, viral menenjit, mantar kaynaklı menenjit takip eder.

Akut bakteriyel menenjite sıklıkla haemophilus influenzae, neisseria meningitidis, streptococcus pneumoniae bakterileri yol açar. Viral menenjitte etken genellikle enterovirüslerdir (EV). Kabakulak, zona, suçiçeği (aşısız çocuklarda) genellikle menenjite neden olur. En sık 5-9 yaşlar arasındaki çocuklarda görülür. Bu nedenle çocukluk çağı aşıları, yüksek koruyuculukları nedeniyle hayati önem taşır.  Mantar kaynaklı menenjit ise genellikle organ nakli yapılan ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde görülür. Haemophilus influenzae adlı gram negatif bakteri, başta menenjit olmak üzere zatürre, kas ve eklem iltihabı, orta kulak iltihabı, sinüzit ve yutak iltihabı gibi çeşitli enfeksiyon hastalıklarına sebep olur.

Bu bakteri türünü 5 yaş altındaki her 100 çocuktan 5’i taşımaktadır. Bu sebeple 5 yaş altındaki bebeklerde en önemli menenjit etkenidir. Öksürük, konuşma gibi davranışlarla bu bakteriler dış ortama atılır ve hava yoluyla kolayca bulaşabilir. Özellikle anaokulu çağındaki çocuklar bu bakteriye kolaylıkla maruz kalabilir. Alınabilecek en etkili yöntem aşıdır. Neisseria meningitidis (meningokok) adlı bakteri ise menenjitin en sık görülen türüne neden olur. Oldukça bulaşıcıdır. Kamplarda, yurtlarda veya hac kafilelerinde bulaşma riski yüksektir. Bu bakterinin sebep olduğu iki tip menenjit vardır.

Birinci tip, aniden başlar, baş ağrısı ve bölgesel morluklarla devam eder. Dayanılmaz nöbetlere neden olur ve vakaların yüzde 20’sinde ölüme neden olur. Bu nedenle acil tedavi önemlidir. İkinci tip, daha sık görülmekle birlikte ilk iki gün nezle gibi dursa da sonraki günler şiddetli baş ağrısı, kusma ve döküntü gibi belirtiler gösterir. Çoğu yetişkinin bağışıklık sistemi (25 yaş üzeri kişiler) meningokok bakterisine karşı kendiliğinden koruma sağlamaktadır.

Streptococcus pneumoniae (pnömokok) bakterisi de bağışıklığı gelişmemiş olan bebeklerde ve çocuklarda menenjite neden olur. Çocuklarda yüzde 25 kalıcı hasara yol açar ve oldukça tehlikelidir. Akut bakteriyel menenjitin en yaygın temel belirtileri: Baş ağrısı, halsizlik, yüksek ateş, iştahsızlık, bulantı ve kusma, boyun tutulması, ense sertliği, titreme, parlak ışığa bakamama, bilinç bulanıklığıdır. Çoğu zaman soğuk el ve ayaklar, hızlı soluk alıp verme ve eklem ağrıları da görülebilir. Bunun yanı sıra bebeklerde inleme şeklinde ya da tiz ağlama, kafadaki bıngıldağın normalden daha bombeli olması, ciltte döküntü gibi belirtiler görülmektedir. Cilt döküntülerine cam bir bardakla bastırıldığında yok olmaz. Acilen hastaneye başvurulması gereken bir tablodur.  

Menenjit Tedavisi

Akut bakteriyel menenjitte erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Bu sebeple menenjit belirtilerinden bir kaçı bile farkedilirse kesinlikle doktora başvurulmalıdır. Menenjit teşhisi için yapılan testlerin ilki BOS incelemesi ve kültürüdür. Halk arasında “belden su alma yöntemi” olan lumbar ponksiyon ile yapılır. Bu işlem uygun koşullarda ehil ellerde yapıldığı sürece tehlikeli değildir. Teşhis için yapılan diğer testler; kan tahlilleri, iltihabın beyinde herhangi bir hasara neden olup olmadığını öğrenebilmek için bilgisayarlı tomografidir. Menenjit belirtileriyle gelen bir hastaya ilk olarak ağız ya da damar yolundan antibiyotik verilmektedir. Oksijen takviyesi ve beyinde oluşan şişlik (ödem) için ilaç tedavisine başlanır.

Bazen hastayla temasta bulunan kişilere de koruyucu ilaç tedavisi uygulanabilir. Eğer antibiyotik tedavisi başarılı olursa hasta genellikle bir hafta içinde iyileşir. Kişinin durumuna göre hastanede kalma süresi uzayabilir. Menenjit rahatsızlığı ile acile başvuran hastalarda zaman çok önemlidir. Teşhis ve tedaviye geç kalındığında hastada kalıcı hasarlar meydana gelebilir.

Bunlar, sağırlık, davranış bozukluğu, konsantrasyon bozukluğu, koordinasyon bozukluğu, yorgunluk, hareket kısıtlılığı ile başlayıp daha tehlikeli tablolara kadar ilerleyebilir. Menenjit geçiren çocuklarda tedavi sonrasında yatak ıslatma, kabus görme, uyku bozuklukları, sinirlilik hali, dışlanmış hissetme ve mutsuzluk gibi psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir.

Bu gibi durumlarda çocuğun psikolojik destek alması gerekebilir. Bebekleri ve yetişkinleri mikrobik nedenli menenjite karşı korumak için menenjit aşısı yapılması gerekir. Bunun yanında kalabalık ortamlarda hijyene yeterince özen gösterilmesi hastalıktan korunmayı sağlamakta önemli bir rol oynar.

Peynir hastalığı olarakta geçen  brusella makalemizide okumanızı tavsiye ederiz.

Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Acil Tıp, Beyin Cerrahi, Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları, Nöroloji, Çocuk Psikiyatri

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Please enter your name here