idrar kaçırma

Tıp dilinde üriner inkontinans olarak adlandırılan idrar kaçırma; aksırma, öksürme, ıkınma gibi durumlarda karın içi basıncının artmasıyla mesaneden istemsiz olarak idrarın bırakılması durumudur. Bazen de tuvalete yetişememe sonucu görülebilir.  

İdrar kaçırma nedenleri

İlerleyen yaş, obezite, kalıtımsal sebepler, kabızlık, idrar yolu enfeksiyonları (kadınlarda sistit, mesane iltihabı), vajinal enfeksiyonlar, idrar yolu taşları ve tümörleri, zor doğumlar, menopozla ilişkili hormonal değişiklikler, radyoterapi, sinirsel hastalıklar ve erkeklerde görülen prostat büyümesi sıklıkla rastlanan sebeplerdir.

Kadınlarda devamlı idrar kaçırmaya sebep olan durumların başında ise mesane-vajina arasında ya da böbrekle mesane arasındaki idrar borusu (üreter) ile vajina arasında oluşabilen birleşmeler gelir.

Bunlar dışında kontrolsüz şeker hastalığı, prostat kanseri için yapılan ameliyatlar, beyin fonksiyonlarında yavaşlamaya neden olan hastalıklar (demans, Alzheimer, damarsal hastalıklar vb) ile bazı ilaçların kullanımı yer alır.

İdrar tutamama ve idrar kaçırma problemleri kadınlarda erkeklere göre iki kat daha sık görülür. Bunda en büyük sebep gebe kalmaktır.  

İdrar kaçırma tipleri

1- Stres Üriner İnkontinans (SUİ):  Öksürme, hapşırma, ıkınma veya fiziksel egzersiz sırasında istemsiz idrar kaçırma problemidir. En sık olarak görülen tipdir.

2- Urge İnkontinans (Uİ):  Aniden ortaya çıkan şiddetli idrar yapma hissi ile birlikte görülen idrar kaçırma tipidir. Bu durumda kişi idrarı geldiğinde tuvalete yetişemez.

İdrar yapma sıklığında artma, ani ve ertelenemeyen şiddetli idrar yapma hissi ve bu hissin bastırılamayıp kaçırma ile sonuçlanmasıdır.

3- Mikst Üriner İnkontinans (MÜİ):  Stres ve urge üriner inkontinansın her ikisinin birlikte görüldüğü durumdur.

4- Overflow (taşma) İnkontinans: Overflov inkontinans, daha çok erkeklerde görülür. Özellikle şeker hastalığına bağlı sinir harabiyeti sonucunda (diabetik nöropati) ortaya çıkar ve bu durum “nörojenik mesane” olarak da isimlendirilir.

Bu durumda kişinin mesanesi dolduğu halde idrar gelme hissi tam oluşmaz, idrar hissi oluştuğu anda ise kişi idrarını tutamayarak kaçırma problemi ile karşı karşıya kalır.

5- Fonksiyonel ve Bilişsel İnkontinans:  Fonksiyonel inkontinans, romatizmal bir takım hastalıklar gibi “hastanın hareket kısıtlılıklarına neden olan durumlar” sonucunda görülen idrar kaçırma problemidir.

Alzheimer ve Parkinson hastalığı gibi rahatsızlıkların doğurduğu bilinç bulanıklığı da buna neden olabilir.

6- Ekstraüretral İnkontinans:  Üretral çıkış dışındaki yerlerden idrar kaçağı olarak tanımlanır. Vezikovajinal, üreterovajinal ve üretrovajinal fistüller ve ektopik üreter gibi durumlarda görülür.  

İdrar kaçırma tedavisi 

Hastanın öyküsü, fiziksel muayene, günlük idrar takip çizelgesi, kişinin kaçırdığı idrar miktarının tespit edildiği PED testi ve gerekirse ürodinami adı verilen mesanenin nasıl çalıştığını gösteren testlerle teşhis konulur.

Gün içinde tuvalete gitme sıklığı, her tuvalete gidişte çıkan idrar miktarı, idrar kaçırma sıklığı, ıslak ve kuru kalınan dönemler arası süre, sıkışma hissinin olup olmadığı, idrar yapma şekli (sürekli / kesik kesik.. gibi), idrar yapma sonrası çamaşırda ıslaklık olup olmadığı,idrar yapma sonrası kızlarda kalça ve baldırlarda ıslaklık olup olmadığı, dışkı kaçırmanın eşlik edip etmediği gibi kriterler teşhiste yol göstericidir.

İdrar kaçırmada tedavi cerrahi veya medikal olabilir. Bazı vakalara hastalara mesane gevşetici ilaçların kullanımı önerilebilir. Tedavide problemi kötüleştiren faktörler (kabızlık, şişmalık, sigara kullanımı, aşırı sıvı alımı) devre dışı bırakılmaya çalışılır.

Hastanın pelvis tabanı yeteneğini arttırmaya yönelik olarak, bu bölgedeki kasları (Pelvis Kasları) çalıştıran Kegel egzersizleri önerilir. Pelvis, leğen kemikleri arasında kalan bölgedir. Burada mesaneyi de çevreleyen çok sayıda kas vardır. 

Pelvis kaslarının (Kegel kasları) eğitimi; idrar yaparken bu bölge kaslarının sıkılması ile idrar akımının durdurulması ve bir süre tutulması ile sonra tekrar gevşetilmesi şeklinde olur. Bu işlemi yaparken hangi kasların kasılmasının bu etkiyi sağladığı anlaşılmaya çalışılmalıdır.

Kegel egzersizleri, özellikle doğum sonrası sık olarak görülen öksürmek, aksırmak, gülmek ile idrar kaçırmayı engeller. 

Cerrahi tedavi ise “retropubik üretropeksi”, “sling operasyonları”, “ön onarım”, “periüretral enjeksiyon” gibi çeşitli ameliyat teknikleri kullanılır.  

Kegel egzersizi nedir, nasıl yapılır?

Pelvis tabanını çevreleyen kasları çalıştırmaya Kegel egzersizi denir? Egzersizi yapabilmesi için hastanın öncelikle bu kasları tanıması ve kullanmayı öğrenmesi gerekir. Bu kaslar en kolay idrar yaparken tanınır.

Hastadan idrarını yapmaya başladıktan sonra tutması, yeniden yapması, yeniden tutup bırakması istenir. Bu sayade kasları tanıyarak ve idrar yapmadıkları durumlarda da kullanabilmeyi öğrenirler. Güçlenen kaslar idrar kaçırma tedavisine katkı sağlar.

Kegel egzersizlerinin cinsel yaşam üzerinde de olumlu etkisi olduğu kabul edilmektedir.

Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Üroloji, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Çocuk Üroloji

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Please enter your name here