Guatr Nedir?

0
6

Boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinin iltihap veya kanser dışındaki bir sebeple büyümesine guatr adı verilir.  

Tiroid bezi boynumuzun ön kısmında yerleşik, iki parçalı, küçük bir iç salgı bezidir. Tiroid bezi triodotironin (T3) ve tiroksin (T4) adı verilen iki hormon üretir ve bunlar kan dolaşımı ile bütün vücuda dağılır. Tiroid bezi, bu hormonlarla bütün metabolizmayı kontrol eder.

Tiroid bezinin salgıladığı hormon miktarını hipofiz bezi tiroid uyarıcı hormon (TSH-Thyroid Stimulating Hormone) salgılayarak kontrol eder. Çocuklarda normal büyüme gelişme için tiroid hormonları gereklidir. 

Guatr neden olur?

Guatr’ın farklı nedenleri olsa da hepsi tiroid hormonunun salınım miktarıyla ilişkilidir. İyot eksikliğinde ve gebelikte vücudun artan hormon ihtiyacı sonucunda guatr meydana gelebilir.

İyot eksikliğinden meydana gelen guatr endemiktir; yani bölgeye özgüdür. Ülkemizde iyot tüketimi az olduğu için guatr sık görülmektedir.

Hipertiroidi’de ise tiroid hücrelerine karşı oluşan antikorlar, tiroid bezini aşırı hormon yapması için uyarır ve bu uyarı tiroid bezinin büyümesine neden olur.

Hipotiroidi sonucu tiroid bezinin hormon üretimi azalır. Bunun neticesinde, tiroid bezi daha fazla hormon yapımı için uyarılır. Bu uyarı da bezin büyümesine yol açar.

Tiroid bezi, bazen nodül yüzünden de büyüyebilir. Nodül içeren guatrlara nodüler guatr denir. Tiroid kanseri de tiroid bezinin içinde bir şişlik meydana getirir. Tiroid bezi iltihabı bezin büyümesine yol açar.

Guatr çeşitleri nelerdir?

Tiroid hormonlarının normal salgılanmasına ve bezde nodül olmamasına rağmen tiroid bezinin büyümesi basit guatr; tiroidin büyüyerek sternum (iman tahtası kemiği) altına doğru uzaması durumu ise substernal guatr olarak adlandırılır.

Guatr belirtileri nelerdir?

Genelde basit guatr, herhangi bir şikâyete neden olmaz. Kaşıntı, kalp çarpıntısı, gözlerin şişmesi, titreme, ishal, mide bulantısı, kusma, terleme gibi genel belirtilere yol açabilir.

Büyük ve nodüllü guatrlar, soluk veya yemek borusu üzerine baskı uygulayarak nefes darlığına veya yutma güçlüğüne; boyun toplardamarları üzerine baskı yaparak da bu damarların genişlemesine neden olabilir.

Tiroidin ani olarak büyümesi, ağrılı ve hassas olması, tiroid nodülünde içe kanamada veya ani gelişen tiroid kanserlerinde görülür.  

Hastanın şikayetleri, fizik muayene, kanda T3, T4, TSH hormonlarının ölçümü, ultrason muayenesi ve bazen de sintigrafi gibi görüntüleme yöntemleriyle teşhis kolaylıkla konulabilir. Bazı hastalarda ince iğne biyopsisi de gerekebilir.

Guatr tedavisi nasıldır?

Tedavi hastalığın sebebine, büyüklüğüne ve çalışma şekline göre değişir. Nodül içermeyen, hormon yapımı normal olan küçük guatrlarda tedaviye gerek olmayabilir.

Çok büyük olup çevre dokulara bası yapan guatrlarda tiroid bezinin tamamının veya bir kısmının cerrahi olarak çıkartılması (tiroidektomi) gerekebilir.

Şayet tiroid bezi kısmen veya tamamen çıkartılırsa, hastanın bundan sonraki yaşamında, tiroid hormonu eksikliğini yerine koymak için, devamlı tiroid hormonu alması gerekir.

Tiroid bezinin fazla çalışması ile birlikte olan guatrlarda (hipertiroidi), tiroid hormonu yapımına engel olan ilaçlar kullanılır. Radyoaktif iyot ile tiroid bezini kısmen tahrip etmek diğer bir tedavi seçeneğidir.

Bunun dışında kortikosteroid içeren bazı ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi gibi farklı seçenekler de hastanın durumuna göre başvurulabilecek diğer tedavi yöntemleridir.  

Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Genel Cerrahi, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Dahiliye, Kulak Burun Boğaz  

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Please enter your name here